Futbol Topunun Özellikleri, Tarihi, Ürünler, Firmalar, Markalar, Ayrintili bilgiler:
*********************************
Bundan çok çok uzun zaman önceydi. Çin’in güneyindeki Shandong eyaletine bagli Zibo kentinde Antik Qi Imparatorlugu’na bagli askerler savunma becerilerini güçlendirmek için talimler yapiyordu. Bu talimlerden biri de dört köseli, sinirlari net olarak belli olmayan bir sahada içi tüy dolu deriden kapli yuvarlak cismin pesinde bir o yana bir bu yana kosmakti. Bu onlara çok eglenceli gelmisti, sonra o cismi bambu direklerinden yapilmis 5 metre yüksekligindeki kalelere sokmaya çalistilar. Ardindan 10’ar kisilik ekipler olusturarak birbirleriyle mücadeleye giristiler. Gel zaman git zaman bu mücadelelerin sonucunda galip takima hediyeler verilmeye baslandi. Magluplar ise dayak yiyordu. Yaptiklari bu eyleme “ts’u kü” dediler. Yani (ts’u) ayakla oynama (kü) topu. Çinli askerler bedenlerini gelistirmek için tekmeledikleri bu topun bugün milyonlarca insanin pesinden kosacagi bir nesne olacagini hiçbir zaman bilemeyeceklerdi.

M.Ö. 2500’lü yillara dayaniyordu söz konusu askerlerin talimleri. Onlarin topu deridendi ve içi tüyle doldurulmustu, firavunlar zamaninda Misirlilar bu yuvarlak nesneyi samanla ve tohum kabuklariyla doldurup renkli kumaslarla kapladi. Yunanlilar ve Romalilar sisirilmis ve dikilmis öküz mesanesi kullandi onu elde etmek için. Ortaçag ve Rönesans dönemlerinde Avrupalilar’in at yelesi doldurulmus oval bir toplari vardi. Amerika’da ise kauçuktan yapilan top hiçbir yerde olamayacagi kadar siçramama kabiliyetine sahipti. Türkler ise Kasgarli Mahmud’un 11. yüzyilda yazdigi “Divanü Lügati’t-Türk” adli esere göre Orta Asya’da “tepük” adiyla bir oyun oynuyorlardi. Bu ayak oyununu erittikleri kursunu oval seklindeki kaliplardan çikarttiktan sonra üzerini keçi kili ya da keçeyle sardiklari topla oynuyorlardi. Türkler’in içi saman dolu mesin yuvarlakla, hatta içi havayla sisirilmis kuzu postundan yaptiklari bir topla da “tepük” oynadiklari da rivayet edilir.

Modern zamanla birlikte topun sekli de onunla oynanan oyunlarin kurallari da üç asagi bes yukari ortaya çikmaya basladi. Büyülü yuvarlagin pesinde diger milletlere göre daha fazla kosan Ingilizler, 1841’de topun küre biçiminde olmasini resmen kabul etti. Ayrica, onu tekmeleyenler için de kurallar getirdi. Ancak, topa daha iyi sekil vermek gerekiyordu. Güney Amerika’da 20. yüzyilin ortalarina dogru üç Arjantinli; Tossolini, Valbonesi ve Polo, yarigi olmayan supapli ve enjektörlü pompa ile sisirilebilen topu icat etti. 1938 Dünya Kupasi bu toplarla oynandi. Üretilen ilk toplar genellikle kahverengiydi. Sonra beyaz, ardindan siyah-beyaza büründü.

Toplara Adidas damgasi

Ulusal futbol liglerinin baslamasiyla Adidas’in kurucusu Adolf Adi Dassler, 1963’te futbol topu üretimine girerek bu konuda öncü bir rol oynadi. Alman girisimcinin sirketi bundan yedi yil sonra ilk kez Meksika Futbol Dünya Sampiyonasi’nda resmi top üreticisi ve saticisi oldu. Ancak deri toplar islandiginda agirlasip futbolcular için birer kâbus haline geliyordu. Bunu önlemek amaciyla toplarin su geçirmemesi saglandi. 1981’den sonra ise toplarin deriden yapilmasi mecburiyeti ortadan kaldirildi.

Bu sirada Adidas deri toplarin yerine meshur ‘Tango’ toplari üretti. Artik üretilen her topun bir ismi vardi. Tango toplariyla ilk kez karsi karsiya kalan kaleciler neye ugradiklarini anlayamadi. Bu yeni topla 30 metreden çekilen sut, 10 ila 20 metreden çekilen sut kadar siddetli oluyordu.

1992’de Ingiltere’nin Tottenham Hotspurs takiminin savunma oyuncularindan Jason Cundy’nin ceza sahasi önünden vurdugu topun havada dönerek ve kavisler çizerek gol olmasi futbol otoritelerini hayli sasirtti. Çünkü bu maçta tamamen sentetik bir top olan Umbro Elite sahada kendini gösteriyordu. Pazarda Adidas’a rakipler gelmisti. Ama Alman firmasi hâlâ tekti.

Nereye gidecegi tahmin edilen sikici deri toplari degistirme, oyuna biraz daha heyecan katma fikri üretici firmalarin teknolojiye olan yatirimlarini sekillendiriyordu. 1998’de Adidas topun içerisine yerlestirdigi tüy kadar hafif bir mini mikrofonla stattaki izleyicilere futbolcularin topa kafa ya da ayakla vuruslarini duyuran topu kamuoyuna tanitti. Bu topun adi Sound Ball’di. Yine 1998 yilinda Fransa’da yapilan Dünya Kupasin’in resmi topu da Adidas Tricolore’ydi. Her turnuvanin resmi top üreticiligini alan Adidas her kupa için özel top üretiyordu. Ancak bazi ülkeler ve bazi takimlar Nike, Umbro, Diadora, Puma marka toplarla da maçlarini oynuyordu. Bu toplarin da birbirinden degisik özellikleri vardi.

Adidas, 2002 Dünya Kupasi için Fevernova’yi üretti. Adidas’in Almanya’daki Scheinfeld futbol laboratuvarinda gelistirilen yeni futbol topu 1998 Dünya Kupasi’nda kullanilan futbol topundan yüzde 25 daha kontrollü ve yüzde 10 daha hizliydi. Laboratuvardaki arastirma ekibinin sorumlusu Gunther Pfau, robot ayaklar kullanarak yaptiklari testlerde 20-25 metre mesafede, Fevernova’nin 20 cm. genisligindeki bir alani art arda vurabildigini, hatta her 10 seferden 5’inde ise topun tek bir noktayi buldugunu söylüyordu. Bu topun hizi saatte 130 km’yi de geçiyordu. Yeni gelistirilen teknolojiyle topun hedeften sapmasi önlenirken, oyuncularin bilinçli olarak yaptiklari falsolu vuruslar bu teknolojiden olumsuz etkilenmiyordu.

Bu topa farkli çevrelerden tepkiler geldi. Westminister Üniversitesi’nde görevli Guy Osborn; “Mükemmel topun futbol oyununu daha iyi hale getireceginden pek emin degilim. Futbolun pek çok boyutu var, örnegin frikik uzmani, topun daha çok falso almasini isterken, kaleci elde daha rahat tutulmasini aru eder. Mühim olan topun kimin için mükemmel olacagi.” diyordu.

Dikissiz top Roteiro

Adidas 2004 Avrupa Futbol Sampiyonasi için ise ‘Roteiro’yu üretti. Üzerinde dikis olmayan ve isiyla birlestirilmis bu top, hem daha isabetli hem de daha iyi tepki veriyordu. Topu deneyen ünlü futbolcu David Beckham, “Kornerlerim, paslarim ve tabii ki serbest vuruslarimin isabetinin bu topla arttigini fark ettim. Sut atarken yere yöneliyormus gibi geldi. Dikis yerine isiyla birlestirilmis. Bu iyi bir fikir; çünkü topa yepyeni bir görünüs ve his verilmis. Topa vururken çikan ses bile daha iyi.” açiklamasini yapmisti. Portekiz’deki sampiyonanin resmi topu Roteiro’dan, turnuvanin düzenlendigi 12 Haziran-4 Temmuz tarihleri arasinda 6 milyon adet satilarak 120 milyon dolarlik bir ciro elde edildi.

Büyük organizasyonlarda gözükmeyen Nike ise 2004 yilinda Total 90 Aerow’u üretti. Bu top son iki yildir Ingiltere Preimer Lig’inin resmi topu. Nike firmasinin Türkiye Futbol Federasyonu ile yaptigi anlasma geregi bu yil Süper Ligimizde de müsabakalar bu toplarla oynanacak.

Nike bu model için iki yildan fazla süre arastirma ve gelistirme çalismalari yapti. Vurusa hedefli hiz katmak amaciyla dizayn edilen Nike Total 90 Aerow’un yapisinda kullanilan, hiz ve sürekliligini saglayan alti katli dis yüzey kaplamasi, çok uzak mesafelere yapilan vuruslarda bile sasmayan aerodinamik bir üstünlük sagliyor. Nike karli havalar için ise Total 90 Aerow Hi-vis’i piyasaya sürdü.

Teknolojinin futbol topu üzerindeki tahakkümü bununla sinirli kalmayacak gibi. Geçtigimiz yil Ingiltere Premier Ligi’nde oynanan ve 0-0 sona eren Manchester United-Tottenham maçinda hakemin, M.United kalecisi Roy Carroll tarafindan kale çizgisinin yaklasik bir metre içerisinden kurtarilan topu görememesi sonucunda gol karari vermemesi futbolda kullanilan teknolojinin yetersiz oldugu yönündeki tartismalari da beraberinde getirdi. O günlerde The Times gazetesi, yasanilan bu tartismali pozisyonun futbolda kullanilan teknolojinin degismesine ön ayak olabilecegine dikkat çekti. Nitekim bu olaydan sonra gol çizgisini geçtiginde sinyal veren top gündeme geldi.

Gündemdeki bu yeni topun teknolojisi sekillenmeye baslamis durumda. Futbol topunun içine bir mikroçip yerlestiriliyor. Top gol çizgisini geçtigi durumlarda, mikroçip otomatik olarak radyo sinyalleri yayacak. Hakemin kolundaki alici bu sinyallerle uyarilacak. Bu sistem sayesinde hakem oyunu hiç durdurmadan kararini verecek. Böylece tartismali gol pozisyonlari ortadan kalkacak. Alman bilisim sirketi Keyros, bu sistemi gelistirmek için uzun süreden beri çalisiyor. Adidas da çipli top üzerinde çalistigini açikladi. Bu topun hemen uygulamaya konulmasi beklenmiyor. Öncelikle bir süre denenmesi ve hata payinin olmadiginin kesin bir sekilde test edilmesi gerekiyor.

Yaziyi Avusturyali yazar Peter Handke’nin su sözleriyle bitirelim: “Futbol topunun bir ruhu vardir. Havayla dolmadigi zaman yumusak ve ölüdür. Hava üfleyin, futbol topunun ruhu siser; hâlâ ölü gibi gözükmesine bakmayin, kimildamaya hazirdir.”

Nike Total 90 Aerow’un özellikleri

Total 90 Aerow, Ispanya ve Ingiltere futbol liginden sonra üçüncü en büyük lig olarak Türkiye liginin resmi maç topu olarak kullanilacak. Nike bu model için üretime geçmeden önce iki yildan fazla süre arastirma ve gelistirme çalismalari yapti. 15 örnek model çizildi. Içlerinden Total 90 Aerow begenildi.

Washington Üniversitesi Aeronatik ve Astronot Enstitüsü ile British Columbia Üniversitesi Mühendislik Okulu’nda 100 saatten fazla süren deneylere tabi tutuldu. Vurusa hedefli hiz katmak amaciyla dizayn edilen Nike Total 90 Aerow’un yapisinda kullanilan, hiz ve sürekliligini saglayan alti katli dis yüzey kaplamasi, çok uzak mesafelere yapilan vuruslarda bile sasmayan aerodinamik bir üstünlük sagliyor.

Yeni tasarim, esmerkezli renkli halkalarin kullanimina dayaniyor. Bu halkalar topun, sahanin ve stadin her yanindan ve sporcular tarafindan görülme ihtimalini, standart ve simetrik desenli bir topa kiyasla çok artiriyor. Total 90 Aerow’un yüzeyinde kullanilan dis malzeme ise verimli esnemesini sagliyor. Topa yapilan her vurus topu her zamankinden daha fazla ileriye firlatiyor. Topun sisirilmis halindeki sekli her yönden esit ve düzgün. Yüzey üzerindeki yüksek performansli teijen kaplamada bulunan mikroskopik oluklar, topun havada sapma yapmasini önlüyor ve sabit bir uçus çizgisinde hedefe dogru, düzgün bir çizgide gitmesini sagliyor. Nike, karli havalar için ise Total 90 Aerow Hi-vis’i üretti. Nike Süper Lig için Federasyon’a 5 bin 100 top verecek. Birçok firma gibi Nike’de toplari Pakistan’da üretiyor.

Teknoloji harikasi topun özellikleri

1.2 mm kalinliginda. Teijen koruyucu tabakasi içine oyulmus mikroskobik kanallar, sapmayi azaltiyor.
2.0 mm kalinliginda sikistirilmis, duyarli polietilen.
Sikistirilmis Zote köpügü ve nitrojen.
Alman polyester destek kumasi.
Kauçuk hammaddesi. Esnemeyi sagliyor

Futbol topu, usta ayaklar istiyor

Futbol toplarini etkileyen ön önemli faktörlerden biri de kuskusuz hava sartlari. Hava sicakliginin yükselmesi topun yogunlugunun ve hava basincinin düsmesine bu da topun daha ileriye gitmesine sebep oluyor. Futbolda topun 65 metre gitmesini saglayan iyi bir vurus ayni topun havasi alinmis bir ortamda 130 metre gitmesini saglayabiliyor.

Havanin direnç kuvveti olmasaydi, kaleciler topu dogrudan karsi kaleye gönderip, rahatlikla gol atabilirlerdi.

Futbolun bu kadar ilgi görmesine ragmen biyomekanik üzerine arastirma yapanlar, futbol topunun diger toplara göre oldukça sikici oldugu görüsündeler. Örnegin, futbol topunda, golf topunda oldugu gibi havanin geri çekim gücünü etkileyen oyuklar bulunmuyor. Kriket topunun uçarken asimetrik gitmesine sebep olan dikisler de futbol topunda yok. Futbol topunda bulunan supap, top havadayken topun biraz dönmesine sebep olsa da bu dönüs topun yönünü çok etkilemiyor. Futbol topunun dönmesini saglayacak olan tek unsur topa vuran oyuncunun ustaligi.

FIFA onayi gerekiyor

Ulusal ve uluslararasi maçlarda oynanan futbol toplarinin FIFA onayli olmasi gerekiyor. Futbol talimatlarinda yer alan kurallara göre bir futbol topunun yuvarlak olmasi, çevresinin 70 cm’den (828 inç) çok, 68 cm’den (27 inç) az olmamasi gerekiyor.

Maçin basinda agirligi en çok 450 gr (16 onz), en az 410 gr (14 onz) olmali. Deniz seviyesinde basinci ise 0,6-1,1 ((600 gr/cm2 - 1100 gr/cm2) atmosfere esit olmali. Toplarda ‘FIFA approved’ (FIFA onayli), ‘FIFA Insfected’ (FIFA denetli) ya da “International Matchball Standard” (Uluslararasi maç topu standarti) yazmasi gerekiyor. Resmi maçlarda topun üzerine ticari reklam konmasi yasak.
kaynak:http://www.aksiyon.com.tr/

ADIDAS FEVERNOVA
Adidas Futbol Ürün Yöneticisi Guenter Pfau dünya kupasi kuralarindan 1 gün önce 30 Kasim 2001 Cuma günü , kuranin çekildigi Busan'daki Bexco'daki merkezinde maçlarda oynanacak yeni futbol topu , Fevernova'yi tanitti. Fevernova , bugüne kadar Adidas'in Almanya'da Scheinfeld'deki merkezinde en fazla test edilen ürün oldu. Futbol topu uzun ömürlü olmasi için özel deriden yapilmistir ve 3 özel bölümü vardir. Peteklerden kurulu bu top sentetik köpük tabakasiyla kaplidir ve bu peteklerin içinde gaz bulunmaktadir. Bunun nedeni futbolcuya topa vuruslarda avantaj saglamak. Içindeki gaz sayesinde top rüzgardan fazla etkilenmeyerek istenilen yere daha kavisli halde gidebilecek.

NIKE FUTBOL TOPU
Süper Lig, bu sezon Nike’in ürettigi Total 90 Aerow futbol toplariyla oynanacak. Bu toplarin en büyük özelligi hedefi sasirmamalari. Dünyada futbolu ilk oynayan Çinlilerin kullandigi toplar deridendi ve içi tüyle doluydu. Bugünkü toplarin her biri ise birer teknoloji harikasi.